Hoe S&L Zorg innovatie inzet voor een goed leven

Het is al lang geen nieuws meer: de zorgsector staat flink onder druk. De vraag naar zorg stijgt hard, omdat mensen ouder worden en complexere klachten hebben. Tegelijkertijd zijn er steeds minder zorgprofessionals te vinden. Meer personeel aannemen is in deze tijd dus geen realistische oplossing meer.

Bij S&L Zorg pakken we deze uitdaging o.a. aan door slim gebruik te maken van technologie. Een heel mooi voorbeeld hiervan is de invoering van slim continentiezorg materiaal. Deze vernieuwing zorgt er niet alleen voor dat we efficiënter kunnen werken, maar verbetert vooral het welzijn van bewoners én medewerkers. De stap naar deze ‘slimme zorg’ helpt ons om de kwaliteit van de zorg ook in de toekomst te kunnen garanderen.

De urgentie

In de traditionele continentiezorg wordt bijna overal gewerkt met vaste controlerondes op de klok. Dit strakke systeem heeft in de dagelijkse praktijk grote nadelen voor de bewoner én voor de organisatie. Bewoners worden op vaste tijden gecontroleerd. Hierdoor worden ze regelmatig onnodig gestoord in hun rust of tijdens hun dagbesteding. Aan de andere kant zorgt werken op de klok er ook voor dat bewoners die juist wél zorg nodig hebben, te lang met verzadigd continentiezorgmateriaal rondlopen. Dit vergroot de kans op doorlekken en natte bedden, wat weer zorgt voor veel extra wasbeurten. Daarnaast is langdurig vocht heel slecht voor de huid; het veroorzaakt snel huidproblemen en pijnlijke plekken. Madelon Derks, projectmanager zorg bij S&L Zorg, werkt al ruim tweeënhalf jaar aan het verbeteren van dit proces. Zij zag in dat we moesten stoppen met de vaste controlerondes.

“We stelden onszelf de vraag: hoe kunnen we dit proces optimaliseren? Al snel bleek het slimme continentiezorgmateriaal Abena Nova een waardevolle oplossing.”

Om niet zomaar iets te veranderen, is er eerst een grondige nulmeting gedaan onder 44 bewoners. Deze meting bracht de knelpunten in de dagelijkse zorgroutes duidelijk in kaart en vormde de basis voor het uiteindelijke projectplan.

Hoe slimme continentiezorg werkt

De techniek achter deze zorgvernieuwing werkt via een slim samenspel van sensoren, wifi en een app. In het continentiemateriaal zijn heel dunne sensorstrips verwerkt die continu meten hoe vol het materiaal is. Op de buitenkant van het continentiezorgmateriaal wordt een kleine, herbruikbare clip geklikt dat de gegevens verzendt. Deze clip meet de signalen van de sensorstrips en stuurt de informatie anoniem via de cloud door naar een centraal computersysteem.

Voor een goede werking is een stabiele en dekkende wifi-verbinding in de hele woning of op de dagbestedingslocatie noodzakelijk. Als de wifi hapert, komen de meldingen niet goed door en dat beïnvloedt direct de betrouwbaarheid van de zorg.

Jennifer, cliëntbegeleider bij een van de woningen waar de test begon, legt uit hoe dit in de praktijk werkt: “Via een app kunnen wij precies zien of het materiaal nog voldoende absorbeert. Groen betekent dat verschonen nog niet nodig is, oranje geeft aan dat het bijna tijd is, en rood betekent: actie ondernemen”. Het systeem berekent dit op basis van eerdere plaspatronen van de bewoner en de actuele stand van zaken. Medewerkers hoeven dus niet meer te gissen.

Deze overstap van ‘plannen op de klok’ naar ‘zorgen op basis van behoefte’ vraagt wel om een flinke cultuuromslag op de werkvloer. Het loslaten van oude routines – waarbij de controleronde een vast ankerpunt in de werkdag was – is in het begin vaak spannend. Jennifer erkent dat dit even wennen was: “Je moet niet automatisch verschoonmomenten plannen, maar eerst in de app controleren of het daadwerkelijk nodig is. Zodra je het systeem door hebt, merk je hoeveel tijd en comfort het oplevert”. De technologie helpt medewerkers om hun eigen vakkennis te combineren met duidelijke gegevens uit de app. Dit zorgt voor meer rust op de groep.

Impact op welzijn en fysieke belasting

De resultaten van de eerste fasen zijn heel erg positief. Uit de officiële evaluatie van het project blijkt dat het totale aantal verschoningen met gemiddeld 22,8% is gedaald. In de praktijk betekent dit dat er veel handelingen minder hoeven te worden gedaan. Ook indrukwekkend is dat het aantal volledig natte bedden met maar liefst 50% is afgenomen.

Deze cijfers laten zien dat er is gezorgd voor een betere kwaliteit van leven voor de bewoners. Minder natte bedden betekent dat bewoners ’s nachts minder onrust ervaren. Hun slaap wordt niet onnodig verstoord en hun kwetsbare huid blijft beter beschermd. Uit eerder onderzoek (buiten S&L Zorg) blijkt dat bewoners dieper en langer doorslapen, waardoor ze overdag minder stress ervaren en vrolijker zijn.

De praktijk laat dit duidelijk zien. Zo was er een bewoner die voorheen vaak nat wakker werd en daardoor erg onrustig was. Dankzij de app kan de nachtdienst nu precies op het juiste moment verschonen, nog vóórdat het bed nat wordt. “Dat maakt echt verschil voor zijn welzijn”, vertelt Jennifer.

Naast de grote voordelen voor de bewoner, levert de nieuwe werkwijze ook veel op voor de zorgmedewerkers. Madelon benadrukt de fysieke ontlasting: “Elke transfer (het verplaatsen of tillen van een bewoner) die je niet hoeft te doen, is winst voor je lichaam. En de tijd die je bespaart, kun je gebruiken voor persoonlijke aandacht of andere zorg”. Het controleren en onnodig verplaatsen van minder mobiele bewoners is zwaar werk voor de rug en schouders. Door het aantal verschoningen met bijna een kwart te verminderen, is er minder kans op overbelasting en uitval van personeel. De tijd die overblijft, helpt S&L Zorg om met minder personeel toch goede zorg te blijven bieden.

De weg naar brede implementatie

De invoering van slimme continentiezorg is een traject van de lange adem. De uitrol naar de hele organisatie gebeurt stap voor stap en duurt een paar jaar. Tijdens de eerste fases werd al snel duidelijk dat een goede voorbereiding cruciaal is. Zo bleek het verbeteren van het wifi-netwerk een absolute sleutel tot succes.

Om deze grote uitrol te betalen, heeft S&L Zorg een zogenaamde STOZ-subsidie (Stimuleringsregeling Technologie in Ondersteuning en Zorg) gekregen van ruim €118.000. Met dit geld is de financiering voor de komende drie jaar geregeld. Hiermee betalen we niet alleen de materialen en clips, maar ook de trainingen voor medewerkers en de begeleiding van het project.

Madelon kijkt met trots naar de behaalde resultaten: “Het draagt bij aan de kwaliteit van zorg. We kunnen precies leveren wat nodig is. Als je minder tijd kwijt bent aan onnodig verschonen, houd je tijd over voor dingen die echt belangrijk zijn, zoals échte aandacht voor de bewoners”. Het doel voor de komende tijd is om deze manier van werken de vaste standaard te maken binnen heel S&L Zorg.

Geleerde lessen en tips voor zorgorganisaties

Voor andere zorgorganisaties, verpleegkundigen en projectleiders die ook met slimme hulpmiddelen willen starten, heeft S&L Zorg de belangrijkste tips op een rij gezet:

• Zorg dat de basis op orde is: Technologie lost slechte basiszorg niet op. Voordat je met sensoren start, moeten de normale continentiezorg, de keuze voor het juiste materiaal en de basiskennis van het team goed zijn.
• Investeer in goede wifi: Onderschat de techniek niet. Een stabiele wifi-verbinding in de hele woning/groep is noodzakelijk voor de sensoren. Als de wifi slecht is, verliest het team al snel het vertrouwen in de app.
• Betrek ICT en inkoop vanaf het begin: Maak meteen een gemengd projectteam. Zaken zoals privacy (AVG), de koppeling met systemen en de financiering (zoals subsidies) vragen vanaf dag één om een goede samenwerking tussen zorg, ICT en inkoop.
• Focus vooral op gedragsverandering: De techniek is meestal niet het probleem, de verandering in het gedrag wel. Besteed veel aandacht aan het loslaten van oude routines. Zet ‘ambassadeurs’ (enthousiaste medewerkers) in op de werkvloer. Zij kunnen collega’s op de werkplek coachen en de voordelen direct laten zien.
• Gebruik de data voor een persoonlijk plan: Gebruik de app niet alleen voor de waan van de dag. Bekijk de patronen over een langere periode. Dit geeft waardevolle inzichten om het persoonlijke plan van een bewoner te verbeteren, bijvoorbeeld door drinktijden of medicatie aan te passen.
• Blijf meten en evalueren: Start altijd met een nulmeting om de uitgangssituatie te kennen. Blijf daarnaast resultaten bijhouden (zoals het aantal verschoningen, natte bedden en de conditie van de huid). Met deze cijfers kun je het succes bewijzen aan bewoners en hun netwerk, medewerkers en het management en de directie.
• Borging: Het is belangrijk om ook na de implementatie de nieuwe processen goed te borgen en lange tijd te ondersteunen. Dit voorkomt dat het effect na verloop van tijd weer vermindert. Gedragsverandering heeft een lange adem nodig.

De ervaringen bij S&L Zorg laten zien dat slimme technologie geen kille vervanging is van menselijk contact. Juist door routinematig werk te digitaliseren, ontstaat er meer ruimte en rust.

Het is een prachtig hulpmiddel om de zorg menselijker, comfortabeler en klaar voor de toekomst te maken.

Meer informatie slimme continentiezorg

Wil je nog meer lezen over deze innovatie en de toepassing? Klik dan hieronder door op deze links:

Eerdere artikelen op www.slzorg.nl over dit onderwerp:
2023: Project verbeteren continentiezorg
2024: Inzet slim continentiezorgmateriaal binnen S&L Zorg
2025: Slimme technologie voor verbeteren continentiezorg

Andere bronnen:
Abena Professional, de leveranciers waarvoor we kozen.
Vilans, de kennisorganisatie voor zorg en ondersteuning, heeft veel informatie over dit onderwerp.
Anders werken in de zorg, deed implementaties en onderzoek naar deze innovatie.

Tijdlijn

2022: De start

• November 2022: Officiële start van de projectgroep met de opdracht om de continentiezorg binnen S&L Zorg te vernieuwen en te verbeteren.

2023: Onderzoek, basiszorg en businesscase

• Begin 2023: Uitvoering van een uitgebreide nulmeting onder 44 bewoners om het precieze verbruik en de knelpunten in kaart te brengen. Tegelijkertijd wordt de reguliere basiszorg verbeterd.
• Medio 2023: Onderzoek naar verschillende leveranciers op de markt. Op basis van de techniek en het gebruiksgemak valt de keuze op het systeem van Abena Nova.
• Eind 2023: Het projectteam schrijft het definitieve plan en de businesscase. Het bestuur geeft officieel akkoord voor de financiering van de eerste fase.

2024: Infrastructuur en implementatie eerste fase

• Voorjaar 2024: Technische voorbereidingen met de leverancier en het verbeteren van de wifi-netwerken. Ook start de training van de zorgambassadeurs.
• Zomer/Najaar 2024: Aanpassen van de persoonlijke plannen van bewoners, training van de teams en de officiële livegang van het slimme materiaal in de eerste vier woningen.
• Eind 2024: Succesvolle afronding en evaluatie van de eerste fase. De goede resultaten (zoals 50% minder natte bedden) worden vastgelegd en de subsidieaanvraag wordt voorbereid.

2025 – 2027: Opschaling en borging

• Begin 2025: Officiële toekenning van de STOZ-subsidie van €118.685,-. Hiermee is er genoeg budget om de komende drie jaar uit te breiden naar de rest van de organisatie.
• 2025 – Heden: Stapsgewijze uitrol naar de volgende groepen. De focus ligt nu op het maken van definitieve contractafspraken, het opleiden van eigen trainers en het zorgen dat deze nieuwe manier van werken helemaal normaal wordt. Het doel is dat het project in 2027 volledig zelfstandig draait.

Infographic met de resultaten van het project

* Er is AI gebruikt bij de totstandkoming van dit artikel o.a. bij het maken van de afbeeldingen.