Kijken door de ogen van een ander (VR dementie beleving)

Virtual Reality dementie beleving bij scholing S&L Zorg

16 juni 2026

Door: René van Donschot

“De boodschappen opruimen. Uhm, oké. Even kijken. De koelkast. Waar zou die zijn? Alle deuren lijken hetzelfde.” Je trekt er maar eentje open. Ah, gevonden. Oeps, er staan al zes pakken melk en vier pakken kaas. Volgens mij had ik hier al voldoende van in huis. Je lacht erom, maar eigenlijk is het helemaal niet grappig. Je voelt de paniek opkomen. Je innerlijke stem fluistert: Je hebt het gevoel dat je gek wordt. Hopelijk merkt niemand het….

Laatst mocht ik aanschuiven bij een heel bijzondere scholing binnen S&L Zorg. Geen mappen met theorie of een PowerPointpresentatie, maar een Virtual Reality (VR) training van Ideon, begeleid door trainer Arie Pieter Berkhof. Met een hypermoderne VR-bril (volgens mij de Meta Quest 3s) op m’n neus kroop ik letterlijk in de huid van iemand met dementie. En ik kan je vertellen: dat komt binnen. Hard.

Technisch een hoogstandje

Voor S&L Zorg probeer ik altijd kritisch te kijken naar nieuwe innovaties en leermethoden. Werkt dit echt, of is het een leuk technisch speeltje? Mijn conclusie over de techniek is helder: dit werkt fantastisch. Het is technisch ontzettend goed opgezet. De virtuele omgeving is zo realistisch dat de ‘echte’ wereld om je heen direct vervaagt. Je kunt dingen echt vastpakken en wegzetten. Je doet een brievenbus open, pakt een to-do-lijstje van tafel of tilt een boodschappenmandje op. En laat je dat mandje per ongeluk los? Dan klettert het met een dof gevoel van realisme op de grond. Je gaat volledig op in de ervaring.

Betrapt en onmachtig

De training is opgebouwd rond ‘Het bedreigde ik’, een VR-beleving die draait om beginnende dementie. In de eerste fase kon ik het allemaal nog wel behappen. Ja, ik vergat wat spullen en ik zag dingen verkeerd, maar met een beetje creativiteit loste ik het zelf wel op. Je probeert de schijn hoog te houden, je routineuze handelingen nemen het over en je hoopt vurig dat niemand je fouten ziet. Maar toen veranderde de sfeer. In de simulatie liep m’n virtuele ‘dochter’ de keuken binnen. Ze begon me direct aan te spreken op alles wat er misging. Waarom stonden er zoveel boodschappen? Waarom deed ik zo vreemd? Op dat moment sloeg de ervaring om van ‘interessant’ naar ‘belemmerend’.

Ik voelde me intens betrapt. Er schoot een vlaag van frustratie en onmacht door me heen. Laat me gewoon met rust, dacht ik. Juist die confrontatie met de buitenwereld maakt pijnlijk duidelijk hoe kwetsbaar je bent als je de grip op de realiteit verliest.

Verschillende lessen aan dezelfde tafel

Na afloop van de VR-sessie ging de bril af en zochten we elkaar op voor het nagesprek. De reacties in onze groep waren zonder uitzondering positief, maar het was fascinerend om te merken hoe de leerpunten verschilden. Waar ik vooral werd geraakt door het gevoel van ‘betrapt worden’ door een naaste, leerde een collega weer iets heel anders. Zij vond het fragment waarin er óver de persoon met dementie werd gepraat waar diegene zélf bij stond, ontzettend confronterend. Het zette haar direct aan het denken over onze eigen praktijk: hoe vaak praten wij op de woongroep over een bewoner, terwijl hij of zij aan dezelfde tafel zit?

Het zijn precies die inzichten die deze training zo waardevol maken. Het houdt ons een spiegel voor. Het leert ons om niet alleen te ‘zorgen voor’, maar echt aan te sluiten bij de behoeften, emoties en de unieke belevingswereld van de ander. Want pas als je zelf hebt gevoeld hoe angstaanjagend het is als vertrouwde routines wegvallen, snap je écht wat een bewoner nodig heeft: geen correctie of confrontatie, maar onvoorwaardelijke steun, herkenning en een warme hand.

Werk je bij S&L Zorg en heb je interesse? Schrijf je dan in via WijSer.