Veel eerder het gesprek aan gaan
Palliatieve zorg bestaat natuurlijk al ontzettend lang, ook bij S&L Zorg. Sterker nog, ik heb het teruggezocht en in 2018 interviewde ik Nicole ook al eens en toen was ze ook al palliatief zorgconsulent. Nicole: “Er is wel veel veranderd hoor, de grootste verandering is dat we nu veel eerder aan de slag gaan. Wat we nu doen, is dat we eerder bespreekbaar maken of we ons zorgen maken over iemand. We vragen dan aan betrokkenen bij een groep om zichzelf de vraag te stellen: zou het mij verbazen als de levensverwachting van deze bewoner korter is dan 12 maanden? Is het antwoord nee, dan is het een signaal om toch wat meer op te gaan letten. En bijvoorbeeld te kijken of een gesprek voeren met de bewoner en familie over (zorg- en behandel)wensen en grenzen al goed zou zijn.” Jaimy koppelt het aan haar ervaring: “Ik heb het zelf meegemaakt, dat iemand al in de laatste fase zit. De familie was al afscheid aan het nemen en het is dan heel moeilijk om nog het gesprek aan te gaan. Nu kijken we veel eerder en gaan we al aan de slag. In een vroeg stadium praten over de laatste fase is veel fijner voor alle betrokkenen. Het geeft zowel de familie als het team rust.”
Vooruit plannen
Met een mooie engelse term noemen we deze pro-actieve zorgplanning advanced care planning (ACP). Dit is een proces waarbij mensen hun wensen en voorkeuren voor toekomstige zorg, inclusief zorg aan het levenseinde, bespreken en vastleggen. “Hiermee halen we de hectiek weg, juist door de wensen en grenzen al vroeg te bespreken. Het mooie is, dat als de laatste (terminale) fase dan is aangebroken, mensen er echt kunnen zijn voor hun naaste in plaats van alles te moeten overdenken en regelen.” In de afgelopen jaren zijn er ook diverse materialen (zoals een wensenboekje, troostkoffer, mondzorgbox, waakmand, folders en meer) ontwikkeld waarmee het ‘er zijn’ ook fijn kan. “Familie zit aan het sterfbed en wil iets betekenen, maar weet soms niet wat ze dan nog kunnen doen. Nu helpen we daarbij doordat er bijvoorbeeld een boekje is om voor te lezen en een instructie hoe je een handmassage kunt geven of door informatie te verstrekken over deze fase. Heel fijn voor de bewoner, maar ook voor de familie, want zo kun je echt nog wat betekenen tijdens deze laatste momenten samen”, vertelt Nicole.
Vaak wonen mensen tientallen jaren bij ons, we zijn onderdeel van elkaars leven.
Experts en steun voor teams
Palliatieve zorg is iets dat op de meeste groepen geen standaard zorg is. “Bij onze groep zijn in twee jaar tijd een aantal bewoners overleden, maar daarvoor jaren niet. Dus ben je ook in palliatieve zorg niet heel ervaren”, vertelt Jaimy. Nicole: “Dat is dus binnen veel teams zo, daarom geeft het expertteam goede ondersteuning aan de teams waar het op dat moment speelt. Het expertteam palliatieve zorg, dat bestaat uit een gedragsdeskundige, arts, verpleegkundige, geestelijk verzorger en ik, geeft advies, steunt en coacht. Ze volgen de laatste ontwikkelingen. En door nu al veel eerder te beginnen helpen we mensen ook zich alvast voor te bereiden.” Naast goede ondersteuning worden medewerkers die er vaker mee te maken kunnen hebben gericht getraind, bijvoorbeeld als je werkt met oudere bewoners. “Wij staan ingepland voor de training in het najaar”, vult Jaimy aan.
Leren en ontwikkelen
Jaren terug leerden we onder andere van andere organisaties. “Twee jaar ben ik vrijwilliger geweest in een hospice, daar heb ik mooie dingen gezien, geleerd en meegenomen, vertelt Nicole. Maar ook vanuit het Netwerk Palliatieve Zorg, waarbij we als S&L Zorg zijn aangesloten, is veel geleerd. De laatste jaren zijn we ook steeds meer gaan brengen. Er is veel zelf ontwikkeld zoals scholingen, werkinstructies en materialen en daar leren anderen nu weer van. “Zeker met het expertteam kun je zorgen dat je echt doorontwikkeld.”
Afscheid en nazorg
Als iemand overlijdt, stopt palliatieve zorg niet. “Nee, juist niet. De laatste zorg, de warmtedienst, gedenken; er is nog zoveel dat je juist na het overlijden kunt doen”, vertelt Nicole. “En dat klinkt een beetje gek misschien, maar niet alleen voor familie, ook voor de medewerkers, vrijwilligers en medebewoners. Vaak wonen mensen tientallen jaren bij ons, we zijn onderdeel van elkaars leven. Afscheid, verdriet, verwerken, dat geldt voor iedereen die iemand goed gekend heeft, ook voor ons”, vertelt Jaimy. Nicole vult aan: “Weet je wat ook bijzonder is? Een overlijden brengt saamhorigheid. Je wilt het zeker goed doen in de laatste fase. Je gaat toch een tandje harder. Vaak doen medewerkers de laatste zorg, bijvoorbeeld met familie, en gaan naar de warmtedienst. Juist ook in die laatste fase wil iedereen absoluut de beste zorg geven.“
Wat is palliatieve zorg?
Het is fijn om ook in de laatste fase van je leven op de voor jou meest vertrouwde plek te kunnen blijven. Daar zijn de mensen die je zo goed kennen en bij wie je jezelf op je gemak voelt. Voor onze bewoners is dat vaak hun woning bij S&L Zorg. Voor familie en vrienden, maar ook voor de begeleiders en vrijwilligers is het in deze fase niet altijd even makkelijk om goed voorbereid te zijn. S&L Zorg zorgt ook voor de ondersteuning, juist in deze laatste fase. We noemen dit palliatieve zorg. Palliatieve zorg staat voor de specifieke zorg die geboden wordt in de laatste levensfase en de zorg na het overlijden. Het gaat dan over vroegtijdig signaleren, zorgvuldige beoordeling, behandeling van problemen (fysiek, psychisch, sociaal en spiritueel), voorkomen en verlichten van lijden. Er is specifiek oog voor behoud van autonomie, toegang tot informatie en keuzemogelijkheden.
Wat is er o.a. op het gebied van palliatieve zorg bij S&L Zorg?
- Zorgconsulent palliatieve zorg
- Geestelijk verzorger
- Expertteam palliatieve zorg
- Werkinstructies en werkvormen
- Zelf ontwikkeld stroomschema palliatieve zorgfasen
- Informatie (folders, website, intranet)
- Materialen (troostkoffer, waakmand, mondzorgbox, wensboekje, etc.)
- Complementaire zorg (aromazorg en aqua zorg)
- Speciale momenten (pro-actieve zorg gesprekken, moreel beraad, laatste zorg, warmte dienst, nazorggesprekken)
- Samenwerkingen (VPTZ, netwerk palliatieve zorg, etc.)
- Wanneer gewenst waken door ervaren VPTZ vrijwilligers
