Vast is niet altijd vast

In principe willen we geen dwangmiddelen of -maatregelen toepassen bij S&L Zorg, maar soms is dit toch beter voor de veiligheid van een cliënt. En als het dan toch moet, kiezen we voor de minst ingrijpende vorm. Bij S&L Zorg wordt bij elke cliënt waar een vorm van dwang wordt toegepast, continu gekeken of er manieren zijn om de dwang te verminderen of te verlichten. Ik ga in gesprek met Bert Langenberg over dwang in de zorg. Hij is als beleidsadviseur Kwaliteit betrokken bij het goed registreren en verminderen van dwangmaatregelen. Hij werkt al sinds 2008 bij S&L Zorg in verschillende functies, maar begon in 1980 als verpleegkundige, gespecialiseerd in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking.

Door: René van Donschot

“Vroeger, toen we mensen met een verstandelijke beperking nog zwakzinnigen noemden, waren er slaapzalen met wel twaalf ‘pupillen’ op een zaal. Er waren situaties waarbij velen ook vast zaten aan het bed met een zogenaamde Zweedse band. Gelukkig is dat nu wel anders!”, Bert Langenberg begint direct zijn verhaal.

“Dwang klinkt heel negatief, maar wordt eigenlijk altijd toegepast om de veiligheid van de cliënt zelf te bewaken. Als je bijvoorbeeld een paar keer per nacht uit je bed valt, is dat niet goed. Soms moet je dan zorgen dat iemand echt niet uit zijn bed kan, dat is veiliger, maar het kan wel dwang zijn. Men spreekt van dwang als de cliënt of vertegenwoordiger enige vorm van verzet laat zien bij het toepassen van de maatregel. Als er geen verzet is, is de maatregel met instemming. Als we tegenwoordig dwang toepassen, doen we dat alleen als het besproken is met de begeleiding, wettelijk vertegenwoordiger en behandelaar(s), én het vastgelegd is in het zorgplan. We willen dat niet alleen op deze wijze doen, er is ook de wet Bopz die ons dat voorschrijft”, vertelt Bert.

“De meest voorkomende maatregel die je nu nog ziet bij S&L Zorg is een deur die op slot zit. Een bewoner kan dan bijvoorbeeld ‘s nachts niet gaan dwalen of naar andere bewoners toe. Een andere maatregel is het plaatsen van een sensor in een slaapkamer die ‘s nachts in de gaten houdt of iemand wel in zijn bed blijft. Zo’n maatregel kan ook onder de Bopz vallen en een vorm van dwang zijn.”

“In de loop der jaren is de mening over dwang veranderd, maar is er ook veel innovatie geweest. Dat heeft ervoor gezorgd dat er veel alternatieven zijn en er meer aandacht is voor afbouw of verlichting van dergelijke maatregelen. Zo zijn bij S&L Zorg alle Zweedse banden al zeker een jaar afgeschaft. Door slimme en vriendelijkere oplossingen, zoals bedboxen of bedtenten, was dat mogelijk. Er zijn ook al verschillende afzonderingsruimten gesloten omdat we ze steeds minder gebruiken, en deuren gaan minder vaak op slot”, legt Bert uit.

Innovaties en middelen zijn mooi, maar wat is de invloed van het gedrag? Kan dwang afgebouwd worden door aandacht voor de cliënt, door te luisteren? Bert vertelt enthousiast: “Cliënten kunnen vaak meer dan we denken. Als verwanten, begeleiders en behandelaars creatief zijn, het gedrag van de cliënt lezen en samenwerken, dan zie je de mooiste oplossingen ontstaan!”

Geplaatst op: 23 februari 2017

Afbouw van dwang

Kunnen we door beter te luisteren of het gedrag beter te lezen zaken voorkomen, zodat dwang niet nodig is? Zijn er andere middelen die prettiger zijn? Kunnen we stap voor stap de dwang afbouwen? In de zorgplannen moet het omschreven worden als er sprake is van dwangmiddelen of -maatregelen en of dit afgebouwd kan worden. De afbouw kan soms jaren duren, maar we boeken mooie resultaten.

Ook leuk om te lezen over dit onderwerp is het artikel over Ilyaas. Daarin lees je hoe de afbouw in de praktijk kan gaan.

Typ hier uw zoekopdracht

X

Send this to a friend